‘Weet-niet-schappers’ presenteren sabeltandtijgerboek

[3 december 2007] Zaterdag 1 december werd in het auditorium van het Leidse museum Naturalis. Het boek ‘De Sabeltandtijger’ uit de Noordzee gepresenteerd. Drijvende kracht achter dit mooie vervolg op de kort geleden beëindigde tentoonstelling ‘Het is gevaarlijk …’ is honorair onderzoeksmedewerker Dick Mol. De fraaie reconstructie van de sabeltandtijger is voorlopig in Naturalis te bewonderen. Het boek ligt in de boekwinkel of is via internet te bestellen.

door Rob Buiter

Bernard Buigues was speciaal voor de presentatie van het sabeltandtijgerboek overgekomen uit Siberië. Buigues heeft daar onlangs het puntgave mammoetjong Lyuba uit de permafrost gehaald. In Leiden presenteerde hij de uitkomst van Gronings onderzoek naar de ouderdom van het dier. Op basis van C14-datering is vastgesteld dat het jong meer dan 37.500 jaar in het ijs heeft gelegen. “Voor die ouderdom is de conditie uitzonderlijk”, zegt Buigues. “Zelfs het puntje van de slurf ziet er nog tip top uit. Het dier meet 86 cm op de schoft en is door de plek waar hij in het ijs zat waarschijnlijk ook inwendig nauwelijks gekneusd”, aldus een zichtbaar opgetogen Buigues.

Iets meer weerstand ondervindt hij met de berging van een volgend karkas dat in zeer goede staat uit de permafrost omhoog is gekomen: een wolharige neushoorn. Buigues toonde beelden van het optakelen van het karkas, waarna het in een vrachtwagen naar een koelhuis werd gebracht. “Maar toen begon het gedonder. De lokale maffia heeft bedacht dat zo’n dier op de markt meer waard is dan in de wetenschap. We zitten nu dus midden in het moeizame proces van ‘onderhandelen’ met de lokale autoriteiten om dit waardevolle dier uit de handen van opportunistische lieden te houden.” Het blijft dus nog afwachten of  en wanneer deze neushoorn zijn bijdragen aan de wetenschap zal leveren.

Wat dat betreft heeft het stukje onderkaak dat in 2000 door een Urker visser uit de Noordzee werd gehaald zijn diensten al bewezen. Het bleek van een sabeltandkat die slechts 28.000 jaar oud was. De jongste tot dan toe bekende sabeltandkat uit Europa was 300.000 jaar oud. Professor Jelle Reumer, bijzonder hoogleraar vertebraten paleontologie aan de Universiteit van Utrecht en directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, vertelde dan ook smaakvol hoe de auteurs van een wetenschappelijk artikel rond deze vondst door twee toonaangevende tijdschriften werden weggehoond. ‘Dit moest toch onzin zijn !?’. Niet dus, zo zag het Journal of Vertebrate Paleontology. De herhaalde C14-dateringen logen niet. Inmiddels is het artikel een van de beter geciteerde stukken uit de paleontologische literatuur.

Jelle Reumer: "Waar was de sabeltandkat tussen 300.000 en 28.000 jaar geleden?" foto: Hans Wildschut

Het boek dat vandaag werd gepresenteerd - een eerste succesvolle proeve door de Drentse uitgeverij Drukware in dit metier - is een volgende opbrengst van deze bijzondere vondst. De auteurs hebben alle kennis rond deze en andere sabeltandkatten bijeen gebracht in een aantrekkelijk vormgegeven en tegelijk zeer degelijk naslagwerk. “Maar”, zo stelde Reumer in zijn bijdrage, “we moeten niet de vergissing maken te denken dat we het allemaal nu wel weten. Nog vragen te over. Waar was de sabeltandkat bijvoorbeeld tussen 300.000 en 28.000 jaar geleden? Welke (onder)soort liep hier precies rond. En wat heeft hij nou eigenlijk gegeten met die rare, kwetsbare hoektanden van hem?”

Al met al is ‘Wetenschap’ maar een rare term, vond Reumer. “Vragenschap, heeft Bas Haring het wel eens gedoopt, maar dat dekt de lading ook niet. Want hoe vaak komen we dingen te weten waar we helemaal niet naar hebben gevraagd?” Nee, Reumer schaarde zich vandaag vol trots in het gilde van de weet-niet-schappers. Het is een gilde waar niet de kennis maar vooral de nieuwsgierigheid vanaf spat, zoals ook uit het nieuwe sabeltandtijgerboek.

De Sabeltandtijger uit de Noordzee, door Dick Mol, Wilrie van Logchem, Kees van Hooijdonk en Remie Bakker, Uitg. DrukWare. € 39,45. ISBN 978-90-78707-03-5.