[3 oktober 2003] Kees Moeliker, conservator van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, ontving donderdag 2 oktober 2003 de Ig Nobel Prijs voor de biologie. De Ig Nobel Prize wordt jaarlijks in Harvard (Cambridge, USA) uitgereikt aan tien wetenschappers wier onderzoek ‘mensen eerst laat lachen en daarna aan het denken zet’. Kees Moeliker kreeg de prijs voor zijn opmerkelijke ooggetuigenverslag van ‘Het eerste geval van homoseksuele necrofilie bij de Wilde Eend’(*) dat hij publiceerde in DEINSEA, het wetenschappelijke jaarbericht van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, en in NRC Handelsblad (**).

* Moeliker, C.W., 2001 - The first case of homosexual necrophilia in the mallard Anas platyrhynchos (Aves: Anatidae) - DEINSEA 8: 243-247.
** Moeliker, Kees - Een leerzame verkrachting - NRC Handelsblad, 6 november 2001: 24 (Achterpagina)

 Kees Moeliker tussen enige opgezette wilde eenden.

Moeliker werd op 5 juni 1995 opgeschrikt door een harde bons tegen de glazen gevel van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam: een Wilde Eend - achtervolgd door een soortgenoot - had zich in volle vlucht tegen de spiegelende ruit doodgevlogen en lag, twee meter uit de gevel, bewegingloos op zijn buik. De ijverige conservator die het verse raamslachtoffer aan de museumcollectie wilde toevoegen, was vervolgens ooggetuige van een intiem tafereel. De dode eend (een woerd, gezien zijn verenkleed) werd door zijn achtervolger - ook een mannetje - bestegen en gedurende vijf kwartier doorlopend bruut ‘verkracht’. Sectie op het eendenkadaver wees uit dat het inderdaad een woerd was. Het slachtoffer werd opgenomen in de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Drie zaken zijn curieus aan dit geval: de woerd vertoonde (1) homoseksueel en (2) necrofiel gedrag, en (3) de paring duurde opvallend lang. Moeliker beschreef dit voorval in 2001 als ‘Het eerste geval van homoseksuele necrofilie bij de Wilde Eend’(*). Dit opmerkelijke artikel trok de nodige aandacht, ook van de commissie die de Ig Nobel Prijzen uitlooft .

Harvard University
De Ig Nobel Prize wordt sinds 1991 jaarlijks toegekend door het Amerikaanse wetenschappelijke ‘humor’ tijdschrift Annals of Improbable Research (AIR) aan tien (groepen) wetenschappers van verschillende disciplines en pluimage wier onderzoek ‘niet kan of mag worden herhaald’ en dat ‘mensen eerst laat lachen en daarna aan het denken zet’. De prijzen worden tijdens een vrolijke gala-ceremonie uitgereikt door echte Nobelprijs winnaars in het Sanders Theatre van de Harvard Universiteit.

Nederlanders die Moeliker voorgingen als Ig Nobel Prize winnaars, zijn Pek van Andel, Willibrord Weijmar Schultz, Eduard Mooyaart en Ida Sabelis die in 2000 de Geneeskunde prijs kregen voor hun onthullende onderzoek waarbij zij voor het eerst de menselijke geslachtsgemeenschap met behulp van een MRI-scan in beeld brachten (Magnetic Resonance Imaging of Male and Female Genitals During Coitus and Female Sexual Arousal [British Medical Journal 18 (1999): 1596-1600]), en de destijds Nijmeegse fysicus André Geim die in 2000 de Natuurkunde prijs kreeg voor zijn onderzoek waarbij hij een kikker met behulp van magneten liet zweven (Of flying frogs and levitrons [European Journal of Physics 18 (1997): 307-313]). In 2006 kregen de Wageningse entomologen Bart Knols en Ruurd de Jong de Ig Nobel biologieprijs voor hun onderzoek naar de de relatie tussen voetengeur, Limburgse kaas en de Afrikaanse malariamug.

Alles over de de Ig Nobel prijs: www.improbable.com

Historische opnamen van het eerste geval van homoseksuele necrofielie bij de wilde eend (foto's © Kees Moeliker)

De uitreiking door Nobelprijswinnaar Wolfgang Ketterlee (photo John F. Bradley)  klik op de foto voor groter beeld

Dagboek Ig Nobel: [uit Straatgras 15, nummer 3/4, november 2003]

> nieuwsarchief